Nơi những "góa phụ hổ" bị gọi là kẻ ăn thịt chồng

PNO - Không những chịu nỗi đau mất đi người bạn đời, những "góa phụ hổ" (phụ nữ mất chồng do bị hổ tấn công) Bangladesh còn bị cộng đồng mê tín của họ ruồng bỏ vì cho rằng họ mang lại xui xẻo.

không ai nhìn thấy chính xác những gì đã xảy ra trong những phút dẫn đến cái chết của Aziz Murad. Nhưng khi bạn bè của anh quay trở lại chiếc thuyền nơi họ đã bỏ anh lại, họ chỉ tìm thấy bàn tay bị đứt lìa của anh trong chiếc lưới đánh cá mà anh đang cởi dây. Abu Sufyan, người đầu tiên tiếp cận thuyền cho biết: “Chúng tôi chỉ đi được khoảng năm phút. “Khi chúng tôi quay lại, anh ấy đã biến mất và khắp nơi có máu.” Xung đột giữa con người và động vật hoang dã đang gia tăng trên khắp hành tinh khi mất môi trường sống, dân số ngày càng tăng và cuộc cạnh tranh nhiên liệu do khủng hoảng khí hậu để giành lấy vùng đất màu mỡ, có thể ở được. Tại Sundarbans, bờ biển phía nam Bangladesh, ước tính khoảng 300 người và 46 con hổ đã bị giết trong cuộc xung đột giữa người và hổ kể từ năm 2000.

Vào một ngày cuối năm 2018, không ai nhìn thấy chính xác những gì đã xảy ra trong những phút cuối cùng của Aziz Murad. Bạn bè của ông kể rằng khi họ quay trở lại chiếc thuyền của ông ở bên hồ thì họ chỉ tìm thấy bàn tay bị đứt lìa của ông trong chiếc lưới đánh cá. Abu Sufyan, người phát hiện ông Aziz chết cho biết: “Chúng tôi chỉ đi được khoảng 5 phút nhưng khi quay lại thì anh ấy đã biến mất và khắp nơi đầy máu. Chúng tôi biết rằng anh ấy đã bị hổ tấn công".

Tại Sundarbans, bờ biển phía nam Bangladesh, ước tính khoảng 300 người đã bị hổ giết từ năm 2000.Sundarbans của Bangladesh là khu rừng ngập mặn liền kề lớn nhất thế giới. Di sản thế giới được UNESCO công nhận - một mê cung của những hòn đảo, những con lạch quanh co và bãi bồi - là nơi sinh sống của rất nhiều loài thực vật và động vật. Đây cũng là nơi bảo tồn một số loài có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới, bao gồm cả quần thể hổ Bengal lớn nhất. Trong vài thập kỷ tới, các nhà nghiên cứu dự đoán rằng biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng cao đồng nghĩa với việc sẽ không còn môi trường sống thích hợp cho hổ ở Sundarbans. Theo cuộc điều tra gần đây nhất của Bangladesh, ước tính nơi này chỉ còn lại 114 con hổ; giảm từ 440 vào năm 2004.

Tại Sundarbans, bờ biển phía nam Bangladesh, ước tính khoảng 300 người đã bị hổ tấn công chết năm 2000. Là nơi sinh sống của rất nhiều loài thực vật và động vật, Sundarbans cũng là nơi bảo tồn một số loài có nguy cơ tuyệt chủng cao nhất trên thế giới, bao gồm cả quần thể hổ Bengal lớn nhất. Các nhà nghiên cứu dự đoán, trong vài thập kỷ tới, biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng cao đồng nghĩa với việc sẽ không còn môi trường sống thích hợp cho hổ ở Sundarbans. Theo cuộc điều tra gần đây nhất của Bangladesh, ước tính nơi này chỉ còn lại 114 con hổ, giảm từ 440 vào năm 2004.

Nhưng không chỉ có hổ phải đối mặt với mối đe dọa hiện hữu. Hơn 3,5 triệu người sống ở rìa Sundarbans, kiếm sống bằng nghề đánh cá, lấy mật ong hoặc gỗ và canh tác tự cung tự cấp. Hơn 40% hộ gia đình sống dưới mức nghèo khổ và tình trạng khẩn cấp về khí hậu đã khiến cuộc sống ở đây càng khó khăn hơn. Khi mực nước biển dâng cao, các hòn đảo biến mất và độ mặn của nước ngày càng tăng đe dọa sức khỏe của rừng ngập mặn cũng như chất lượng đất và cây trồng. Sự gián đoạn đối với quần thể cá khiến những người dân làng tuyệt vọng thường không có nhiều lựa chọn ngoài việc dấn thân vào sâu hơn trong rừng, khiến họ dễ bị hổ tấn công hơn. Chính phủ Bangladesh đang xây dựng một hàng rào dài hàng chục km để ngăn hổ tấn công người. Những nhóm dân làng nơi này được huấn luyện để xua hổ quay trở lại rừng.

Hơn 3,5 triệu người sống ở rìa Sundarbans. Họ kiếm sống bằng nghề đánh cá, lấy mật ong hoặc gỗ và canh tác tự cung tự cấp. Hơn 40% hộ gia đình sống dưới mức nghèo khổ và tình trạng khẩn cấp về khí hậu đã khiến cuộc sống ở đây càng khó khăn hơn. Khi mực nước biển dâng cao, các hòn đảo biến mất và độ mặn của nước ngày càng tăng đe dọa sức khỏe của rừng ngập mặn cũng như chất lượng đất và cây trồng, không kế sinh nhai khiến họ lấn sâu vào rừng kiếm sống và vì thế dễ bị hổ tấn công hơn.

Chính phủ Bangladesh đang xây dựng một hàng rào dài 40 dặm để ngăn hổ và người xâm nhập vào lãnh thổ của nhau và đã thành lập 49 đội phản ứng với hổ nhằm nỗ lực giảm bớt xung đột. Những nhóm dân làng này được huấn luyện để dọa hổ quay trở lại rừng, theo dõi xung đột giữa người và hổ ở địa phương và ngăn chặn người dân địa phương khác giết hổ. Các nhóm nghiên cứu, cùng với Cục Lâm nghiệp Bangladesh, có thể thả hàng chục con hổ trở lại rừng trong vòng một năm, ngăn chặn tác hại cho cả động vật và con người. Nhưng họ không thể cứu được Aziz Murad. Vào một buổi sáng mùa xuân mát mẻ ở Koyra, một tiểu khu ven biển của Khulna, Shuna Banu, 43 tuổi, góa phụ của Murad, ngồi dưới bóng cây chuối và kể lại cuộc đời cô đã thay đổi như thế nào vào ngày định mệnh đó. “Tôi nhớ đã nhận được cuộc điện thoại,” cô nói. “Mặc dù các cuộc tấn công của hổ thường xuyên xảy ra ở khu vực này nhưng tôi chưa chuẩn bị gì cho những gì sẽ xảy ra tiếp theo”.

Vào một buổi sáng mùa xuân mát mẻ ở Koyra, một tiểu khu ven biển của Khulna, Shuna Banu, 43 tuổi, vợ góa của ông Aziz Murad, ngồi dưới bóng cây chuối và kể lại cuộc đời cô đã thay đổi như thế nào vào ngày định mệnh đó. “Tôi nhớ đã nhận được điện thoại. Mặc dù các cuộc tấn công của hổ thường xuyên xảy ra ở khu vực này nhưng tôi chưa chuẩn bị gì cho những gì sẽ xảy ra tiếp theo”.

Cuộc tấn công năm 2020 không chỉ khiến Banu mất chồng; nó biến cô thành kẻ bị ruồng bỏ chỉ sau một đêm. Trong một xã hội mê tín, nơi việc trở thành một “góa phụ hổ” mang trong mình sự kỳ thị, cô bị coi là bị nguyền rủa và cuối cùng bị đổ lỗi cho cái chết của chồng mình. Banu tham gia cùng hàng trăm phụ nữ khác sống ở vùng Sundarbans được gọi là swami khejos - “kẻ ăn thịt chồng”. Maksudur Rahman, giám đốc điều hành của Hiệp hội Môi trường và Phát triển Bangladesh (Giường) cho biết: “Bạn sẽ không tìm thấy gia đình nào ở đây mà không bị ảnh hưởng”. “Dân làng luôn sống trong nỗi sợ hãi cái chết. Ở hầu hết các khu phố đều có những người phụ nữ có chồng bị hổ giết.” Gia đình chồng của Banu quyết định cô không thể ở với họ nữa vì sợ cô mang lại xui xẻo nên cô đã chuyển về sống với bố mẹ. Ở một vùng nông thôn sống dựa vào nông nghiệp và đánh cá, cô cho biết những góa phụ hổ như cô bị ngăn cản đảm nhận các nghề truyền thống.Cô nói: “Tôi không chỉ mất chồng mà còn mất quyền có một cuộc sống đàng hoàng. Bị giam trong túp lều bùn nhỏ của cha mẹ và không thể làm việc, Banu càng rơi vào cảnh nghèo khó.

Năm 2020, chồng Banu bị hổ tấn công và cô thành kẻ bị ruồng bỏ chỉ sau một đêm. Trong một xã hội mê tín, việc trở thành một “góa phụ hổ” luôn bị kỳ thị, Babu bị nguyền rủa và bị đổ lỗi đã gây ra cái chết của chồng mình. Banu cùng hàng trăm phụ nữ khác sống ở vùng Sundarbans bị gọi là swami khejos - “kẻ ăn thịt chồng”. Maksudur Rahman, giám đốc điều hành của Hiệp hội Môi trường và phát triển Bangladesh cho biết: “Dân làng luôn sống trong nỗi sợ hãi. Hầu hết các khu phố đều có những phụ nữ có chồng bị hổ giết”. Gia đình chồng của Banu đã không cho cô ở vì sợ cô mang lại xui xẻo, do đó Banu đã chuyển về sống với bố mẹ. “Tôi không chỉ mất chồng mà còn mất quyền có một cuộc sống đàng hoàng. Bị giam trong túp lều bùn nhỏ và không có việc làm".

Cách đó vài căn nhà là Reshma Khatun, 38 tuổi, có chồng bị hổ cắn chết bốn năm trước. Abdul Gazi đã thu thập mật ong từ Sundarbans trong hơn một thập kỷ. Một buổi tối, khi anh đang chuẩn bị nấu ăn ở một khu cắm trại trong rừng, một con hổ vồ lấy anh. Kể từ khi qua đời, Khatun đã phải vật lộn để chu cấp cho hai cậu con trai của họ. Những góa phụ hổ lẽ ra sẽ nhận được khoản bồi thường của chính phủ là 300.000 taka (2.190 bảng Anh) nhưng trên thực tế rất khó để yêu cầu bồi thường và số tiền này không đủ cho những gia đình đã mất đi người trụ cột duy nhất trong gia đình. Phụ nữ góa bụa trước khi chính sách này có hiệu lực vào năm 2011 cũng không đủ điều kiện.

Cách chỗ Banu vài căn là nhà Reshma Khatun, 38 tuổi. Chồng cô là Abdul Gazi, làm nghề lấy mật ong. Anh bị hổ cắn chết 4 năm trước. Một buổi tối, khi anh đang nấu ăn ở một khu cắm trại trong rừng, một con hổ vồ lấy anh. Kể từ khi chồng qua đời, Khatun đã phải vật lộn để nuôi 2 cậu con trai.

Bên kia sông Kholpetua, trong một ngôi nhà cũ ọp ẹp ở bìa rừng, Jamiroon Bibi, 60 tuổi, sống. Chồng bà bị hổ cắn chết trong một chuyến đi câu cá cách đây gần hai chục năm. Trong thời gian đó, cô đã chứng kiến vô số phụ nữ khác trở thành kẻ bị ruồng bỏ sau khi mất chồng vì bị hổ tấn công. “Mọi người quanh đây luôn mê tín. Nhưng tại sao chúng ta phải đau khổ vì một câu chuyện dân gian xa xưa biến những góa phụ thành phù thủy - và khiến chúng ta chống lại nhau?” Cô ấy hỏi.

Bên kia sông Kholpetua, trong một ngôi nhà cũ ọp ẹp ở bìa rừng, bà Jamiroon Bibi, 60 tuổi đang sống một mình. Chồng bà bị hổ cắn chết trong một chuyến đi câu cá cách đây gần 20 năm. Trong thời gian đó, bà đã chứng kiến vô số phụ nữ trở thành kẻ bị ruồng bỏ sau khi mất chồng vì bị hổ tấn công. “Mọi người quanh đây luôn mê tín. Tại sao chúng ta phải đau khổ vì một câu chuyện dân gian xa xưa biến những góa phụ thành phù thủy và khiến chúng ta chống lại nhau?” - bà nói.

Mục đích của Beds là tạo cơ hội việc làm cho các cộng đồng dễ bị tổn thương sống xung quanh Sundarbans, bao gồm cả những góa phụ hổ, đồng thời bảo vệ môi trường. Rahman cho biết: “Sứ mệnh của chúng tôi luôn là thúc đẩy sự cân bằng sinh thái và tạo ra sự hòa hợp giữa con người và môi trường của họ”.Ông nói thêm: “Thiên nhiên luôn chu cấp cho những người có ít. “Nhưng người dân ở đây không có gì cả nên họ khai thác quá mức những gì có thể, gây áp lực lên toàn bộ hệ sinh thái.” Để giảm sự phụ thuộc vào tài nguyên rừng, tổ chức phi lợi nhuận đã giúp thành lập hai hợp tác xã sử dụng phụ nữ địa phương, trong đó có góa phụ hổ, những người được dạy cách thu hoạch mật ong và cây trồng một cách có trách nhiệm để sản xuất các lâm sản ngoài gỗ bền vững, bao gồm nước trái cây, xoài ngâm. và các nghề thủ công truyền thống. Phụ nữ thu thập nguyên liệu thô từ các khu vực cộng đồng chứ không phải từ rừng và tham gia vào toàn bộ quá trình, từ thu hái, chế biến đến đóng gói và dán nhãn. Rahman cho biết: “Chúng tôi cũng giúp họ tiếp thị và bán sản phẩm với mức giá hợp lý hơn”. Những người phụ nữ này kiếm được khoảng 25.000 taka mỗi tháng và sáng kiến này đã giúp ích cho hơn 300 hộ gia đình cho đến nay.Nhiều góa phụ hổ hiện đang kiếm sống và thường xuyên đến thăm nhau, chia sẻ bữa ăn và thay phiên nhau chăm sóc con cái khi một trong số chúng phải làm việc. Bibi nói: “Xã hội sẽ luôn tìm cách đổ lỗi cho phụ nữ”, nhìn ra vùng Sundarbans rộng lớn bên ngoài hiên nhỏ của cô. “Cuộc sống ở đây đã đủ khó khăn rồi, chúng ta không cần phải gánh nặng thêm nữa.”

Để đứng về phía những phụ nữ góa chồng lại bị kỳ thị, tổ chức Beds đã tạo cơ hội việc làm cho các cộng đồng dễ bị tổn thương sống xung quanh Sundarbans, bao gồm cả những "góa phụ hổ". Họ thường xuyên đến thăm nhau, chia sẻ bữa ăn và thay phiên nhau chăm sóc con cái. Bibi - nhân viên của tổ chức Beds - nói: “Xã hội sẽ luôn tìm cách đổ lỗi cho phụ nữ. Cuộc sống ở đây đã đủ khó khăn rồi, chúng ta không cần phải đặt gánh nặng lên họ nữa”.

Thảo Nguyễn (theo Guardian)