Chiếc xe tiền tỉ và chiếc ghế bị bỏ quên

Từ ngày 15/8, trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35m khi đi ô tô phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp - Ảnh: Auto Spinn

Chiều cuối tuần, chị Thu Hương cùng chồng đưa 2 con ra trung tâm thương mại để mua sắm và tránh cái nóng gay gắt giữa hè. Bé lớn 6 tuổi ngồi ghế sau háo hức kể chuyện ở trường, bé nhỏ 2 tuổi được mẹ bế trên tay ở hàng ghế trước. Mọi thứ diễn ra bình thường cho đến khi một chiếc xe máy bất ngờ tạt ngang đầu. Tiếng bánh xe miết trên đường trong khi chồng chị đạp thắng gấp. Cú giật mạnh chỉ diễn ra trong vài giây nhưng đủ khiến chị thót tim. Trên quãng đường còn lại, chị cứ mãi băn khoăn: Nếu lúc đó xảy ra va chạm thật, liệu vòng tay mình có giữ nổi con?

Đó là câu hỏi mà có lẽ nhiều bậc cha mẹ Việt Nam chưa từng đặt ra một cách nghiêm túc.

Từ ngày 15/8 tới, trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m khi ngồi trên ô tô sẽ phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp theo quy định mới. Thông tin này nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Bên cạnh những ý kiến đồng tình, không ít phụ huynh bày tỏ băn khoăn vì cho rằng ghế an toàn trẻ em là một khoản chi tốn kém hoặc chưa thật sự cần thiết khi "chỉ đi loanh quanh gần nhà".

Đằng sau những tranh luận ấy là một nghịch lý đáng suy ngẫm: Vì sao nhiều gia đình sẵn sàng đầu tư hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỉ đồng cho một chiếc ô tô, nhưng lại chần chừ trước một chiếc ghế dành riêng cho sự an toàn của con mình?

Món đồ "vô hình" trong mắt người lớn

Nhiều chuyên gia cho rằng ghế an toàn không phải là phụ kiện, mà là một trong những lớp bảo vệ quan trọng nhất dành cho trẻ em trên xe - Ảnh: Getty Images

Khi mua xe mới, nhiều chủ xe không ngần ngại chi thêm tiền cho những hạng mục nâng cấp nội thất hay phụ kiện. Đó có thể là bộ phim cách nhiệt cao cấp, camera 360 độ, màn hình giải trí cỡ lớn hay dàn âm thanh chất lượng cao. Những khoản đầu tư ấy dễ nhìn thấy, dễ cảm nhận và mang lại sự hài lòng ngay lập tức cho người trải nghiệm.

Trong khi đó, ghế an toàn trẻ em lại thường bị xem như một món phụ kiện có cũng được, không có cũng không sao. Nó không làm chiếc xe đẹp hơn, không khiến xe vận hành bốc hơn, cũng không phải thứ giúp chủ nhân nhận được lời khen hay thể hiện đẳng cấp với người ngoài. Chiếc ghế ấy chỉ lặng lẽ nằm ở hàng ghế sau và gần như không thu hút sự chú ý của ai. Cho đến khi xảy ra tình huống bất ngờ.

Các chuyên gia an toàn giao thông đã chứng minh rằng, trong những cú thắng gấp hoặc va chạm, người lớn gần như không thể giữ được trẻ nhỏ bằng tay không, dù phản xạ nhanh đến đâu. Khi một chiếc xe thắng gấp ở tốc độ chỉ 40km/h, lực quán tính sinh ra có thể biến trọng lượng của một đứa trẻ tăng lên gấp hàng chục lần so với bình thường và lao về phía trước.

Biện hộ mang tên "Ngày xưa..."

Đây có lẽ là lập luận phổ biến nhất được đưa ra trên các diễn đàn khi nhắc đến ghế an toàn trẻ em: "Ngày xưa chúng ta có cần ghế đâu mà vẫn lớn lên an toàn?".

Thế hệ cha mẹ chúng ta từng lớn lên trong thời kỳ đường xá thưa thớt, phương tiện thô sơ và không hề có những khái niệm như ISOFIX hay tiêu chuẩn bảo vệ trẻ em nghiêm ngặt. Họ từng ngồi trong lòng người lớn trên ô tô, từng ngồi xe máy không đội mũ bảo hiểm và họ vẫn trưởng thành khỏe mạnh.

Nhưng may mắn của “ngày xưa” không có nghĩa là con trẻ nên tiếp tục phụ thuộc vào sự may rủi của ngày hôm nay. Mang tư duy của 30 năm trước để áp vào bối cảnh hạ tầng giao thông đô thị phức tạp và tốc độ di chuyển cao như hiện nay là một sự đánh cược nguy hiểm.

Phụ huynh đang lắp ghế trẻ em bằng ISOFIX - Ảnh: Siempre Auto

Lịch sử của mọi quy định an toàn giao thông đều từng trải qua những tranh luận tương tự. Đã có thời người ta cho rằng đội mũ bảo hiểm là phiền phức, hay thắt dây an toàn trên ô tô bị xem là rườm rà, không cần thiết. Nhưng rồi khoa học, dữ liệu và những bài học đắt giá từ thực tế đã thay đổi hoàn toàn nhận thức xã hội. Ngày nay, hầu như không ai còn tranh cãi về lợi ích của mũ bảo hiểm hay dây an toàn nữa. Chúng đã trở thành một phần tự nhiên của văn hóa giao thông. Chiếc ghế an toàn cho trẻ em cũng đang trên một hành trình tương tự.

Chiếc ghế nhỏ - tư duy lớn

Tại nhiều quốc gia phát triển, ghế an toàn trẻ em đã được quy định bắt buộc từ nhiều năm trước. Không phải vì cha mẹ ở những quốc gia ấy yêu con hơn, mà vì xã hội của họ đã đi đến một sự đồng thuận văn minh: Sự an toàn của một đứa trẻ không bao giờ được phép phụ thuộc vào sự chủ quan.

Nhìn ở góc độ tích cực, quy định mới áp dụng từ ngày 15/8 tới không đơn thuần là một chế tài giao thông, mà là một lời nhắc nhở về cách chúng ta nhìn nhận sự an toàn của con trẻ. Nó buộc mỗi gia đình phải tự hỏi mình một câu đơn giản: Khi mua một chiếc ô tô, điều quan trọng nhất là gì? Là vẻ ngoài hiện đại, là những tiện nghi cao cấp, hay là khả năng bảo vệ những người thân yêu nhất ngồi bên trong?

Nhiều quốc gia châu Á đã áp dụng quy định bắt buộc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em từ nhiều năm trước nhằm giảm thiểu nguy cơ chấn thương khi xảy ra tai nạn giao thông - Ảnh: Getty Images

Sau buổi chiều thót tim hôm ấy, chị Hương quyết định tìm hiểu và đặt mua chiếc ghế an toàn cho con. "Tôi thấy đây là điều phải làm" - chị cho biết. "Mình đã đầu tư cả một gia tài cho chiếc xe. Vậy thì chẳng có lý do gì để tiếc một khoản tiền nhỏ cho mạng sống của con mình".

Chiếc ghế ấy chỉ chiếm một góc nhỏ trên xe, thế nhưng trong những khoảnh khắc quyết định, nó lại là món đồ giá trị nhất. Bởi điều hạnh phúc nhất của mỗi chuyến đi không phải là việc chúng ta đang bước xuống từ chiếc xe đắt tiền đến đâu, mà là việc tất cả mọi người, đặc biệt là những đứa trẻ, đều trở về nhà an toàn.

Nguyễn Thuận